زردلان

شناخت ایل بالاوند و وجه تسمیه آن: به علت عدم شناخت و آگاهی نسبت به طوایف ایل بالاوند بعضا این ایل را طایفه معرفی میکنند با توجه به تعریف ایل مجموعه چهار طایفه را ایل گویند بالاوند با قریب بیش از دوازده طایفه و بیش از ده طایفه که اتحادیه ایلی آن هستند جز یکی از ایلات نسبتا بزرگ غرب است بالاوندها ریشه در تاریخ کهن این سرزمین دارند و از نسل بهرام گور ساسانی هسثند ازایلات هم نسب بالاوند میتوان بیرانوند و سوره میری و ریزوندها و شاخه زنگنه حسین خانی را نام برد بالاوندها در قرون اولیه(هجری قمری) ساکن فارس (که در آن زمان جز سرزمین بختیاری )بوده اند و سپس به بین النهرین وپس از آن به دلفان و نهایتا املاک زردلان توسط کریم خان به باله خان دوم داده شد و در آن دیار اسکان یافتن بعلت کوچک بودن زردلان و کمبود مرتع بسیاری از طوایف بالاوند از منطقه کوچ کردند و در کنار ایلات دیگر قرار گرفتند امروزه بالاوندها از بجنورد خراسان تا شمال کشور و ساوه و قم و لرستان وکرمانشاه و تهران و کرج و ایلام وخوزستان وکهکیلویه وبختیاری و همدان و اسدآباد و کشور عراق دارای پراکندگی هسثند نقطه جالب اینکه هیچکدام از این طوایف اصالت خود را فراموش نکرده و خود را بالاوند معرفی میکنند وجه تسمیه : بالاوند از دو جز باله و پسوند وند تشکیل شده جز اول باله نام نیای بزرگ آنان و جز دوم معرف ایلات لک میباشد در گذشته این ایل به زین الدین وند معروف بوده ایلی است لک زبان اما طوایف آن بنا به جغرافیای محل سکونت به زبان های لکی و ترکی و فارسی و کردی و عربی تکلم میکنند.

این ایل لک ایرانی تبار از تیره‌های قدیمی و بومی منطقه و از اعقاب طوایف ساسانیان هستند و بعضی معتقدند که از نسل بهرام گور و به احتمال قوی دارای آیین زرتشتی بوده‌اند. ایل بالاوند اصلاً شاخه‌ای بزرگ ازمردم لک ساکن منطقه خاوه (دلفان) که به دلیل اختلافاتی که در منطقه بروز کرد، در دورهٔ صفویان محل سکونت خویش را ترک و به هلیلان و زردلان کوچ کردند. اصولاً" مهاجرت ایلات لک زبان به لرستان، از زمان شاه عباس صفوی (۹۹۶ـ ۱۰۳۸ هجری) شروع شده است. شاه عباس برای تضعیف شاهوردی خان، آخرین اتابک مقتدر لرستان، در ۱۰۰۲۲، حدود دویست خانوار از لرهای حامی وی را که «زبده آن قوم» بودند به (ولایت خوار ری) تبعید کرد (افوشته یی، ص ۴۹۴ـ ۴۹۵). سپس در ۱۰۰۶ پس از اعدام شاهوردی خان و والی کردن حسین خان، سران لرستان را به ضیافتی در پای چنارهای خرم‌آباد دعوت کرد و کلیة کسانی را که با انتصاب حسین خان مخالفت کرده بودند، قتل‌عام کرد. با این حال، مخالفان حسین خان به مخالفت ادامه دادند. در نتیجه، شاه عباس ایلات لک سلسله و دلفان را از ماهیدشتِ کرمانشاه برای حمایت از حسین خان والی، به لرستان کوچاند(سفرنامه رابینو ص 10و11).توجه اینکه تا سال 13466 هجری شمسی لرستان یکی از ایالتهای کرمانشاه حساب می شد. نخستین رهبر ایل قائد زین الدین میرزا بوده است. وی فرزند بالاخان بزرگ بوده که پس از جدایی از ایلات لک دلفان در این منطقه حکمرانی کرد فرزند او میر باله یا بالاخان نام داشت که پس از او در این منطقه حکومت کرد و به نظر می‌رسد که طایفه نام خود را از او گرفته باشد.

معرفی برخی طوایف بالوند:

⭕️یکی از طوایف بالاوند طایفه عبدالله است که اصالتا شاخه ای از طایفه بختیاروند بالاوند است آنچه که از منابع بدست آمده این طایفه از نسب شخصی بنام عبدالله در حوالی قرن پنجم بودند که در کنار طایفه هم نسب خود بختیاروند قرار گرفتند طایفه عبدالله در گذشته دچار پراکندگی شدند و بخش های از آنان در کنار سایر طوایف هم نسب در بختیاری و دهلران قرار گرفتند خیتال بخشی ازبالوی ها را عبدالله میداند شاخه ای از این طایفه در کنار بختیاروندهای بالاوند قرار گرفت که حدود سیصد سال پیش هسته طایفه عبدالله کنونی را تشکیل دادند عبدالله از نوادگان احمد بالوی بود و از طوایف همنسب بالاوندها هستند

⭕️طایفه خلفوند بالاوند یکی دیگر از طوایف بالاوند است که آز نصب خلف ابن رازو هستند این طایفه در گذشته طایفه ای بزرگ بودن که ساکن بختیاری کنونی و خوزستان بود و بخشی از انها در کنار بالاوندها قرار کرفتند در زمان نادرشاه این طایفه با حمله نادر به خوزستان به منطقه دیگه پراکنده شدند خلفوندها در بین طوایف دیگه به خلیفه هم معروفند خلف فرزند رازو فرزند حصون از نوادگان احمد بالویی جد بالاوندها بود

طایفه بهمنیاروند یکی دیگر از طوایف هم نسب بالاوند است که از نسب بهمنیار از نوادگان احمد هستند این طایفه در گذشته طایفه ای بزرگ بوده که بخش های از آن کنار ایلات دیگر قرار گرفتند و امروزه در بختیاری و بخشی ساکن کرمان هستند

⭕️طایفه دولتمندان بالاوند :یکی دیگر از طوایف بالاوند هستند که از نسب باله خان دوم هستند این طایفه حدود دویست سال پیش از زردلان به میان ایل سنجابی کوچ کردند و پراکندگی آنان از کوزران سنجابی و ماهیدشت تا قصرشیرین است دولتمندان بالاوند یکی از طوایف مطرح ایل غیور سنجابی هستند که از گذشته تا کنون نقش تاثیر گزاری در سرگذشت این ایل داشته اند

⭕️طایفه بالاوند شیرزلی : این طایفه نام بالاوند را حفظ نموده هم اکنون در استان همدان به طایفه بالاوند معروفند بالاوندهای شیرزلی از نسب باله خان دوم هستند که حدود دویست سال پیش از زردلان به اسد آباد کوچ کردند امروزه پراکندگی آنان از شیرزلی تا اسداباد همدان تهران و کرج است

⭕️طایفه بالاوند بدره :این طایفه نام بالاوند را حفظ نموده و به بالاوندهای بدره معروفند این طایفه از نسب نیاکان باله خان هستند که در قرن هفتم و هشتم با کوچ بالاوندها به لرستان بسمت بالاگریوه رفتند وسپس به منطقه کنونی دربند کوچ نمودند این طایفه غیرتمند بخشی ساکن بدره و بخشی ساکن شهر ایلام و شهر کرمانشاه هستند

⭕️طایفه بهمنیاروند :از طوایف بزرگ هم نسب بالاوند است که از نسب بهمنیار از نوادگان احمد هستند این طایفه در دوران گذشته بسیار بزرگ بوده که امروزه در کنار ایلات دیگر پخش شده اند برای نمونه بسیاری در بختیاری وبخشی از آن ها کرمان هستند

⭕️طایفه بختیاروند بالاوند: یکی دیگر از طوایف هم نسب بالاوند هستند که از نسب شخصی بنام بختیار یا اختیار از نوادگان احمد بالویی هستند امروزه ساکن گشان زردلان هستند رد این طایفه در همدان و بختیاری کنونی است که حکایت پراکندگی آنان طولانی است در تبار شناسی بالاوند توضیح داده ام

⭕️طایفه لروند بالاوند یکی دیگر از طوایف هم نسب بالاوند است که در گذشته اتحادیه طایفه ای بوده از نوادگان احمد بالویی هستند سکنا اصلی آنان خوزستان بود که بخش عمده آنان ساکن خوزستان هستند لروندها امروزه ساکن هلیلان هستند پراکندگی لروندها در سایر نقاط دیگر زیاد است

طایفه پیامنی بالاوند یکی دیگر از طوایف بزرگ ایل بالاوند است این طایفه ازنسب باله خان اول هستند که که

⭕️طایفه پیامنی: یکی از بزرکترین طوایف ایل بالاوند طایفه پیامنی است که نسبشان به بالاخان اول میرسد این طایفه غیور پس از کوچ از زردلان ساکن لرستان گردیدند حدود سیصد سال پیش به لرستان کوچ کردند دارای چهار تیره هستندو پراکندگی آن از ازنا تا خوزستان است بخشی از این طایفه جز اتحادیه کلهر هستند و بخشی دیگر ساکن زردلان گشان و تعدادی ساکن کرمانشاه هستندمردان دلیر پیامنی به همراه سایر ایلات لرستان در جنگ جهانی اول و دوم مشارکت داشتند و در راه وطن جانفشانی نمودند پیامنی های بالاوند همچون سایر اقشار مردمی در جنگ تحمیلی شرکت داشتند که شهدا و جانبازانی عزیز را تقدیم انقلاب نمودند این طایفه غیرتمند جوانانی تحصیل کرده داراد که در سطوح مختلف مدیریتی در راس کار هستند پیامنی ها مردمانی با تعصب نسبت به ایل و عشیره هستند و از خصوصیات آنان میتوان به مهمان نوازی و شجاعت و همبستگی و اتحاد طایفه ای اشاره نمود پیامنی ها داری مردان نامی بسیاری بوده اند و امروزه هم مردان پیامنی در لرستان شناخته شده میباشند ایل بالاوند به وجود شیرمردان و شیرزنان پیامنی و سایر طوایف خود افتخار میکند

یکی از طوایف بالاو ند طایفه فردوسی و توشمال یوسف خان است این طایفه از نوادگان باله خان بوده و طبق شجره نامه موجود نسب آنان به خوانین وبزرگان بالاوند میرسدو نام پدران این طایفه تا ساسانیان موجود میباشد این طایفه بنا به اختلافاتی با عموزادگان بوجود آمد منطقه زردلان و هلیلان را ترک و در منطقه اسد آباد روستا شیرزلی ساکن گردیدند.

شجره نامه طایفه بالاوندساکن اسد آباد(همدان) روستای شیرزلی

(دوبرادر که از زردلان به شیرزلی می آیند وطایفه بالاوند شیرزلی ،همگی از نوادگان این دونفر میباشند.)

۱-عالیجاهان فردوسی خان2- یوسف خان

فرزندان 👈عالیجاه رحیم خان فرزند

👈 عالیجاه اسماعیل خان فرزند

👈عالیجاه صفی قلی خان فرزند

👈عالیجاه میر بالاخان (باله)

🌺🌺🌺🌺🌺

معنی عالیجاه = بلند مرتبه والامقام لقبی بود که برای خوانین بالاوند بکار میرفت و بر روی قبور آنان نوشته شده

روستاهای بالاوند نشین در ایل سنجابی بشرح ذیل است
1-منطقه مله امیرخان.
2-روستای تازه آباد
3-روستای مریوانی بیدگل.
4-روستای بیدگل
5-روستای امیرآباد
6-روستای زنده هر
7-روستای چقاگنوژ
8-روستای مریوانی کاکیها
9-روستای هفت آشیان
10-روستای خالی از سکنه ده ابراهیم
11-روستای ده نمام
12-روستای نوروله
13-روستای رحیم آباد.
14-روستای قره تپه حوزه خالصه(سراب نیلوفر)
15-روستای فنی آباد( کنگربان) حوزه ماهیدشت
16-روستای لالوان میاندربند
17-روستای قزقبری
18-روستای خرس آباد.
19-روستای قلعه گلینه

درایل سنجابی بالاوندیها به طایفه دولتمندان معروفند

برخی از مشاهیر
لطفعلی خان بالاونداسفندیاری
محمود خان بالاوند اسفندیاری
علی نقی خان اسفندیاری
خان احمدخان اسفندیاری
سردار یارمحمدخان کرمانشاهی (زردلانی) از طرف پدری از ایل لروند و مادری بالاوند هستند
سردار معصوم بگ کریمی بالاوند

نویسنده: هادی اسفندیاری بالاوند